Skarby Lubelszczyzny: Brama w Kryłowie – neogotycka strażniczka dawnych czasów

Neogotycka Brama w Kryłowie (grudzień 2024) - fot. Tomasz Banach 

Kiedy wędruję ku południowym krańcom Kryłowa, zawsze zwalniam kroku u wylotu malowniczej alei kasztanowej. Tam, gdzie zacieniona droga łagodnie wznosi się ku resztkom dawnego parku dworskiego, stoi ona – Brama parkowa z domkiem odźwiernego, jedna z najbardziej intrygujących perełek małej architektury na Lubelszczyźnie. Niepozorna na pierwszy rzut oka, ale im dłużej się jej przyglądać, tym więcej opowieści zaczyna szeptać. 

Romantyzm w neogotyku zamknięty... (grudzień 2024) - fot. Tomasz Banach

Miejsce, które przetrwało więcej, niż mogłoby się wydawać. Dzisiejszy zabytek pochodzi z końca XIX wieku i jest cennym przykładem neogotyckiej, murowanej budowli parkowej – tych, które zwykle stoją na uboczu i cicho obserwują świat, nie poddawane gwałtownym przebudowom, nie próbujące olśniewać na siłę, a jednak trwające. Co ciekawe, dokładnej daty jej powstania nie znamy. Klucz do tej zagadki kryje się w herbach umieszczonych po bokach ostrołukowego przejazdu – Leliwie Wodzickich i Korabie Horodyskich. To one pozwalają datować budowlę na okres małżeństwa Antoniego Horodyskiego z Taidą z hr. Wodzickich, czyli właśnie na schyłek XIX wieku.

Pozostałości dawnej alei parkowej (grudzień 2024 - fot. Tomasz Banach

To był czas, kiedy w sąsiedztwie – tam, gdzie dziś już tylko fundamenty i wspomnienia – przebudowywano w neogotyckim duchu pałac z roku 1820. Pałac nie przetrwał wojny: spalony w 1939 roku przez Niemców, po wojnie nie został odbudowany. Zniszczony park, wycięty w dużej mierze już po parcelacji majątku w 1931 roku, dodatkowo ucierpiał po 1945 roku. A gdy po 1950 roku mieszkańcy rozebrali resztki pałacowych ścian, cała kompozycja krajobrazowa zapadła się w ciszę i zapomnienie. Brama jednak trwała. Zmieniała właścicieli – od prywatnych rąk, przez państwowe, po ponowne sprywatyzowanie – aż w 2000 roku doczekała się gruntownego remontu. Dziś, choć samotna i stojąca przy wejściu do nieistniejącego już pałacu, nadal wyznacza próg dawnego świata.

Neogotycka strzelistość (grudzień 2024) - fot. Tomasz Banach

Neogotycka opowieść zaklęta w cegle. Podejdźmy bliżej – bo to budowla, którą warto oglądać z bliska. Każdy element zdaje się mieć swoją funkcję i własną historię. Brama jest trójprzęsłowa. Środkowa część, najwyższa i najszersza, stanowiła dawniej wej baszcie, jak w bramie do maleńkiego zamku. To detal, który czyni z niej strażniczkę nie tylko parku, ale i czasu. Po bokach przęsła środkowego znajdują się dwa mniejsze, również prostokątne prześwity. Tu neogotyk widać w górnych partiach – kondygnacje oddzielone gzymsem, a nad nim okrągłe otwory, oculusy, które wyglądają niczym oczy czuwające nad przechodniami. Wszystkie przęsła wieńczą betonowe, ostrosłupowe daszki – prostsze niż oryginalne, ale zgrabnie wpisujące się w całość. Brama była kiedyś większa, rozbudowana. Jej skrzydła zniknęły w czasie I wojny światowej. To, co widzimy dziś, to ocalałe serce dawnej kompozycji. Przejazd – dziś surowy, ostrołukowy, typowy dla neogotyku. Flankują go pięcioboczne filary, które nadają całości smukłości i nieco warowny charakter. Nad nimi biegnie profilowany gzyms, a wieńczy wszystko krenelaż – jak w miniaturowej baszcie, jak w bramie maleńkiego zamku. To detal, który czyni z niej strażniczkę nie tylko parku, ale i czasu.

Domek Odźwiernego (grudzień 2024) - fot. Tomasz Banach

Domek odźwiernego – mała, ale ważna część opowieści. Od wschodniej strony bramy przytula się do niej domek odźwiernego, jakby wierny strażnik, który trwa u boku większej budowli od ponad stu lat. Zbudowany na planie zbliżonym do kwadratu, oskarpowany w narożach, z przedsionkiem o ćwierćkolistym rzucie – jest w nim coś przyjemnie proporcjonalnego i domowego. Wejście – prostokątne, tak samo jak otwór prowadzący dalej do wnętrza. W środku skromnie: tynkowane ściany, niewielka przestrzeń, w której dawniej mieścił się ktoś, kto pilnował wjazdu do majątku. Od południa domek rozświetla ostrołukowe okno, które nadaje mu delikatny, niemal romantyczny rys. Zarówno przedsionek, jak i sam budynek przykrywa betonowy daszek – oszczędny, ale trwały. 

Brama do innego świata (grudzień 2024) - fot. Tomasz Banach

Dlaczego warto tu przyjechać? Bo Brama w Kryłowie to nie tylko zabytek. To relikt dawnego świata, ale jednocześnie mała architektoniczna perełka, która pokazuje, jak piękne potrafiły być nawet najmniejsze elementy dworskich założeń. Dziś zamyka aleję kasztanową, stoi przy drodze, po której nikt już nie przejedzie do pałacu – a jednak wciąż robi wrażenie. To miejsce, w którym można poczuć nostalgiczny oddech historii, zachwycić się detalem i pozwolić sobie na chwilę wyobraźni: jak wyglądało życie, gdy przez tę bramę wjeżdżały powozy, a w domku odźwiernego paliło się światło.

A wtedy Kryłów – cichy, nadbużański, nieśpieszny – na moment otwiera swoje serce i pokazuje skarb, o którym wielu nie ma pojęcia.

Prelekcja "Wokół Księgozbioru Klemensowskiego" i przekazanie Kodeksu Praw Sądowych w Książnicy Zamojskiej

 

Z Dyrektorem Książnicy Zamoyskiej im. Stanisława Kostki Zamoyskiego Piotrem Bartnikiem

Dzisiaj miałem przyjemność wysłuchać prelekcji bibliotekarzy Książnicy Zamojskiej im. Stanisława Kostki Zamoyskiego pt. "Wokół księgozbioru Klemensowskiego" - "Księgozbiór rodziny Zamoyskich" Magdaleny Misztal i "Znane i nieznane - ekslibrisy w Księgozbiorze Klemensowskim" Teresy Sawczuk. 

Woluminy ze Księgozbioru Klemensowskiego - fot. Tomasz Banach

Była to również okazja do przekazania w imieniu Henryka Grześkiewicz i Kierownika  Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu Jerzego Piotrowskiego, na ręce Dyrektora Książnicy Zamojskiej Piotra Bartnika dwóch egzemplarzy pięknie wydanego reprintu Zbioru Praw Sądowych X Ordynata na Zamościu Andrzeja Zamoyskiego. Niech służą dobrze czytelnikom Książnicy.

Podsumowanie października - zapraszamy do skorzystania z naszych usług przewodnickich!

Pilotowana przeze mnie wycieczka do Kazimierza Dolnego - fot. Tomasz Banach

Czas podsumować kolejny miesiąc naszej turystycznej przygody. Październik, to dla nas, wbrew temu  co niektórzy twierdzą, szczyt jesiennego sezonu turystycznego. W tym jednym z najpiękniejszych miesięcy w Zamościu i na Lubelszczyźnie oprowadziliśmy 522 przesympatycznych, a co najważniejsze zadowolonych turystów (co daje nam łączną ilość równie zadowolonych 4602 uczestników naszych wycieczek). Czy uda nam się dociągnąć do 5000? To zależy tylko od Was. 

Z góry widać najlepiej - fot. Tomasz Banach

Były wycieczki po Zamościu i Roztoczu, były warsztaty artystyczne organizowane wspólnie z mistrzynią w swoim fachu Agata Piwko z Pracownia rękodzieła "Agaart" warsztaty i rękodzieło Zamość połączone ze zwiedzaniem. Były również wyjazdy na pilotaż., który daje nam wiele wspaniałych doznań turystycznych.

Podczas warsztatów w Regionalnym Muzeum Cebularza - fot. Tomasz Banach

Oczywiście słowo "były" nie oznacza, że kończymy sezon turystyczny! Wręcz przeciwnie! Nadal czekamy na Was każdego dnia przez cały rok... Zapraszamy na wspólnie spędzone chwile z ciekawymi opowieściami w cudownych klimatach Naszej Magicznej Krainy.

Na Trasie Turystycznej w Bastionie VII

Ps. Jeżeli macie ochotę skorzystać z naszych usług przewodnickich lub pilockich w nadchodzącym sezonie turystycznym 2025, to zachęcamy do wcześniejszych rezerwacji, bo kalendarz, ku naszemu niezmiernemu zadowoleniu zapełnia się bardzo szybko! Rezerwacje usług pod nr tel: 693 879 958 lub mailowo: turbanwycieczki@gmail.com Więcej informacji na www.tur-ban.pl Zapraszamy!

 

XVIII Kwesta na rzecz odnowy zabytków na Cmentarzu Parafialnym w Zamościu

 

Podczas tegorocznej kwesty - fot. Bogdan Cabaj

Tradycją stał się już fakt, że wraz z żoną Anną uczestniczymy w organizowanej corocznie przez Społeczny Komitet Odnowy Cmentarza Parafialnego w Zamościu i Parafię Katedralną kweście na rzecz ratowania zabytków cmentarnych. W tym roku również nie mogło nas zabraknąć wśród kwestarzy. 

Każda złotówka się liczy - fot. Anna Banach

Cmentarze to nie tylko miejsca wiecznego spoczynku naszych doczesnych szczątków, oraz miejsce w którym kultywujemy pamięć o naszych bliskich i dalszych zmarłych, ale również przepiękna galeria sztuki, która ma nam pomagać w kultywowaniu tej pamięci. To często również świadectwa minionego życia, statusu społecznego, bogactwa, pochodzenia oraz przekonań osób spoczywających pod pięknymi nagrobkami. To także budowle cmentarne takie jak kaplice, mauzolea i cała infrastruktura, którą tworzyli ludzie, po to by upamiętnić innych. ważnych dla nich osobowości.

Z Prezydentem Zamościa Rafałem Zwolakiem - fot. Jadwiga Hereta

Cmentarze, to również ogromne dziedzictwo kulturalne i artystyczne o które mamy obowiązek zadbać i pozostawić je dla przyszłych pokoleń. Dlatego tak ważny jest cel tej kwesty. Ratowanie tego co pozostawili dla nas nasi przodkowie. Zadbanie o to, o co sami tam spoczywający zadbać już nie mogą. Cieszę się niezmiernie, że od lat zbiórka gromadzi na cmentarzu tak wielu ludzi dobrej woli. Działaczy kultury, społeczników, harcerzy, przewodników turystycznych... i wielu wielu innych. Ale jeszcze bardziej cieszy mnie ofiarność osób, które dzielą się swoim często przysłowiowym "wdowim groszem", po to by aktywnie włączyć się do akcji. W tym roku po raz kolejny udało się zebrać rekordową kwotę dzięki której uratowane zostaną następne zabytki sztuki sepulkralnej. DZIĘKUJEMY!

Podsumowanie września - zapraszamy do skorzystania z naszych usług przewodnickich!

 

Pod słynnym Pomnikiem Chrząszcza w Szczebrzeszynie - fot. Tomasz Banach

Jesień na dobre zagościła w Zamościu i na Roztoczu, a my nie ustajemy w pracy. Ciężko wygospodarować czas na podsumowania... Korzystając z chwili wolnego postanowiliśmy podsumować wrzesień w Tur - Ban Agencja Turystyki. To był bardzo pracowity miesiąc (co nas oczywiście niezmiernie cieszy). Oprowadziliśmy 554 przesympatycznych turystów (co od początku roku daje nam w sumie 4080 osób). 

Podczas warsztatów artystycznych organizowanych przez Agaart - fot. Tomasz Banach

Były wspólne wycieczki, warsztaty rękodzieła z Pracownia rękodzieła "Agaart" warsztaty i rękodzieło Zamość i wyrobu produktów regionalnych z Zagroda Guciów Były nocne wojaże w ramach ZAMOŚCIA NOCĄ organizowane wraz z Orange City Turystyka Zamość  i Bramą Spotkań  (tutaj sukces - III miejsce w głosowaniu Internautów na Najlepszy Produkt Województwa Lubelskiego 2024 roku, a I w Zamościu, w Konkursie organizowanym przez Lubelską Regionalną Organizację Turystyczną) Wszystkim naszym turystom z całego serca dziękujemy za zaufanie i wiele ciepłych słów jakimi nas obdarzyli podczas oprowadzania. 

Nic tak nie cieszy jak zadowolony turysta - fot. Tomasz Banach

Dziękujemy również Wszystkim organizatorom, dzięki którym mogliśmy się z Wami spotkać! Zapraszamy do skorzystania z naszych usług przewodnickich i wspólne odkrywania Zamościa i Roztocza w jesiennym anturażu. Przyjmujemy oczywiście rezerwacje na przyszły sezon. Nie czekaj Zarezerwuj zwiedzanie już DZIŚ dzwoniąc na nr telefonu 693 897 958. Więcej o nas na www.tur-ban.pl

Światowy Dzień Turystyki 2024

Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Turystyki i z tej właśnie okazji pragnę złożyć Najserdeczniejsze Życzenia wielu niezapomnianych wycieczek zarówno Moim Kochanym Turystom, jak i Wszystkim pracownikom Branży Turystycznej. Niech każdy dzień będzie nową przygodą, a każdy przebyty kilometr niech niesie ze sobą bagaż pozytywnych doświadczeń‼️ Do zobaczenia podczas wspólnych wycieczek z Tur - Ban Agencja Turystyki

Podsumowanie sierpnia - zapraszamy do skorzystania z naszych usług przewodnickich!

Jedna z oprowadzonych grup - fot. Tomasz Banach

Drugi miesiąc wakacji mamy za sobą! Czas najwyższy podsumować sierpień w Tur - Ban Agencja Turystyki. Był to bardzo pracowity miesiąc (co nas oczywiście bardzo cieszy) stąd też rekordowa ilość turystów, którzy skorzystali z naszych usług przewodnickich (co cieszy nas jeszcze bardziej). 

Z grupą pielgrzymów z Ostrowca Świętokrzyskiego odwiedziliśmy Chełm

Podczas wycieczek po Zamościu i Roztoczu (choć nie tylko tu), jak również na Trasa Turystyczna Bastion VII czy podczas organizowanego wspólnie z Orange City Turystyka Zamość  i Bramą Spotkań ZAMOŚCIA NOCĄ oprowadziliśmy 726 turystów. Od początku roku daje nam to łączną ilość 3526 osób. Wszystkim NASZYM TURYSTOM jak i ORGANIZATOROM WYCIECZEK SERDECZNIE DZIĘKUJEMY za zaufanie i oddanie się pod naszą opiekę przewodnicką podczas Waszych wycieczek.

Przed "Kościółkiem na Wodzie" - fot. Tomasz Banach

Nie ustajemy w pracy. ZAPRASZAMY do skorzystania z naszych usług przewodnickich. Rezerwacje pod nr tel: 693 879 958. Więcej na www,tur-ban.pl